Umiejętności prospołeczne



Czym są umiejętności prospołeczne?


Umiejętności prospołeczne to takie zdolności psychiczne i kompetencje praktyczne osoby, które wykorzystane w sytuacjach społecznych przynoszą korzyść zarówno dla adresata, jak i nadawcy zachowań społecznych.


Umiejętności prospołeczne ujęte są w następujące bloki zagadnień:


I. Podstawowe umiejętności prospołeczne:
Słuchanie, rozpoczynanie rozmowy, prowadzenie rozmowy, zdawanie pytań, dziękowanie, przedstawianie się, przedstawianie innych osób, mówienie komplementów

II. Nauka zastosowania podstawowych umiejętności prospołecznych:
Proszenie o pomoc, przyłączanie się, udzielanie instrukcji, wykonywanie poleceń, przepraszanie, przekonywanie innych


III. Umiejętności emocjonalne:
Znajomość własnych uczuć, wyrażanie swoich uczuć, rozumienie uczuć innych osób, radzenie sobie z czyjąś złością, wyrażanie sympatii i miłości, radzenie sobie ze strachem, nagradzanie samego siebie


IV. Alternatywne umiejętności wobec agresji:
Proszenie o pozwolenie, dzielenie się czymś, pomaganie innym, negocjowanie, stosowanie samokontroli, obrona własnych praw, reagowanie na zaczepki, unikanie kłopotów z innymi, unikanie bójek.


V. Umiejętność radzenia sobie ze stresem:
Składanie skargi, odpowiadanie na skargę, radzenie sobie ze wstydem (zakłopotaniem), radzenie sobie z pominięciem (odrzuceniem), stawanie w obronie przyjaciela, reagowanie na namawianie, reagowanie na niepowodzenia, radzenie sobie ze sprzecznymi informacjami, radzenie sobie z oskarżeniem, przygotowanie do trudnej rozmowy, radzenie z presją grupy.


VI. Umiejętność planowania:


Decydowanie o podjęciu działań, ustalenie przyczyny problemu, wyznaczenie celu, określanie swoich możliwości, zbieranie informacji, szeregowanie problemów według ich znaczenia, podejmowanie decyzji, koncentrowanie się na zadaniu.

Zmiana zachowań społecznie niewłaściwych na zachowania społecznie pożądane odbywa się w sposób ściśle zaprogramowany i jednoznaczny poprzez cztery procedury:


-->modelowanie – odzwierciedlanie przez dwóch terenów zachowań składających się na daną umiejętność, w której uczestnicy są słabi lub w ogóle jej nie posiadają;


-->odgrywanie scenek – przetrenowanie właściwych społecznych zachowań; trenerzy zachęcają do poszukania sytuacji z własnego życia, w której deficyt danej umiejętności był nader widoczny;


-->informacje zwrotną – mówią o poprawności przedstawionej umiejętności ze względu na wcześniej pokazane zachowania modelowe; informacje zwrotne udzielane są przez wszystkich po każdym odegraniu roli;


-->  trening generalizacji (transfer) – zachęcanie uczestników do wykorzystania trenowanej umiejętności w codziennym życiu


W celu realizacji tych założeń trenerzy prowadzą zajęcia z grupą w oparciu o dziewięć kroków wg. Skillstreaming’a, w których należy:

  1. Określić umiejętności
  2.  Model umiejętności
  3. Ustalić potrzeby ucznia  w zakresie umiejętności
  4. Wybierać aktora do odegrania roli
  5. Zaplanować i przygotować odegranie roli
  6. Przeprowadzić odegranie roli
  7. Zapewnić informację zwrotną
  8. Przydzielić pracę domową
  9. Wybrać następną osobę do odegrania roli


Scenki modeluje dwóch trenerów w oparciu o bezpośrednie doświadczenia uczestników grupy.